Hủy

Sao Đỏ Vũ Văn Tiền: Người thắp lửa (Phần 2)

''Ở anh Vũ Văn Tiền, tôi luôn nhìn thấy một khát vọng mạnh mẽ, ngọn lửa nhiệt huyết cháy bỏng. Đó là nghị lực và quyết tâm làm giàu cho bản thân, gia đình và đất nước''.

Thứ hai, 19/07/2021

Sao Đỏ Vũ Văn Tiền

- Hơn 20 năm trước, khi những doanh nhân Sao Đỏ đầu tiên được vinh danh, ai cũng nghĩ đến khát khao kinh doanh “để thoát nghèo”. Thế hệ của các anh và nhất là thế hệ trẻ sau này, động cơ và mục đích làm giàu có khác biệt nhiều so với những doanh nhân Sao Đỏ đời đầu không?

Anh Nguyễn Cảnh Hồng: Thực ra mục đích làm giàu không thay đổi. Bởi chúng tôi đều mong muốn kinh doanh để có cuộc sống tốt hơn và làm giàu cho cá nhân, gia đình và xã hội.

Tuy nhiên, khác biệt là thời điểm và bối cảnh làm giàu. Trước đây, trong giai đoạn đầu hình thành nền kinh tế thị trường, còn rất nhiều khó khăn. Doanh nhân như anh Vũ Văn Tiền kinh doanh trong điều kiện thiếu thốn đủ thứ, về công nghệ và thậm chí hồi đó còn chưa có internet. Rồi góc nhìn của xã hội và cơ chế, chính sách của Nhà nước cũng chưa tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, doanh nhân phát triển. Điều đó cần một nỗ lực vượt lên rất lớn, đáng khâm phục và tự hào.

Thế hệ trẻ sau này có rất nhiều điều kiện về thông tin, học tập, giao tiếp để có thể làm giàu tốt hơn thế hệ của anh Vũ Văn Tiền.

- Anh cảm nhận ra sao về tư duy và khát vọng kinh doanh của Sao Đỏ Vũ Văn Tiền?

Anh Nguyễn Cảnh Hồng: Anh Vũ Văn Tiền là thế hệ đàn anh của chúng tôi, luôn mang trong mình khát vọng rất lớn.

Trong giai đoạn những năm đầu thập niên 90 của thế kỷ trước, khi vừa Đổi mới, khó khăn còn rất lớn. Tôi nhìn thấy ý chí và nghị lực thoát nghèo từ rất sớm để thay đổi cuộc sống với hai bàn tay trắng của anh Vũ Văn Tiền.

Khi đi ra từ khu vực Nhà nước, anh Tiền đã góp phần làm thay đổi tư duy làm giàu bằng cách lập doanh nghiệp tư nhân để rồi vươn lên mạnh mẽ, đóng góp cho xã hội, cho cộng đồng doanh nhân.

Sao Đỏ Vũ Văn Tiền

Bài học về đồng tiền và cách kinh doanh của những doanh nhân như anh Vũ Văn Tiền cũng đã góp phần thay đổi mạnh mẽ quan niệm và góc nhìn về hình ảnh của người doanh nhân trong xã hội.

- Anh học được điều gì lớn nhất ở Sao Đỏ Vũ Văn Tiền?

Anh Nguyễn Cảnh Hồng: Ở anh Vũ Văn Tiền, tôi luôn nhìn thấy khát khao và niềm tin vươn lên mạnh mẽ. Đó là nghị lực và quyết tâm làm giàu cho bản thân, gia đình và đất nước. Cùng với đó là tư duy quyết đoán, đổi mới và sáng tạo để góp phần phát triển kinh tế tư nhân và đóng góp nhiều hơn cho xã hội.

- Năm 2018 đã diễn ra Lễ chuyển giao vị trí Chủ tịch Câu lạc Bộ Doanh nhân trẻ Sao Đỏ giữa Sao Đỏ 1999 Vũ Văn Tiền và Sao Đỏ 2008 Nguyễn Cảnh Hồng. Hôm đó, người tiền nhiệm đã nói với anh điều gì?

Anh Nguyễn Cảnh Hồng: Anh ấy luôn khát khao làm giàu và cống hiến cho xã hội. Và khi đó, anh ấy muốn cùng với chúng tôi, thông qua phong trào doanh nhân trẻ Sao Đỏ, tiếp tục cống hiến và vun đắp ngọn lửa nhiệt huyết, tạo hy vọng cho thế hệ trẻ khởi nghiệp, sáng tạo và làm giàu chính đáng.

Trong vai trò cố vấn Câu lạc bộ doanh nhân trẻ Sao Đỏ, anh Vũ Văn Tiền khẳng định sẽ tiếp tục dẫn dắt, truyền cảm hứng, kinh nghiệm và luôn khát khao đồng hành cùng các doanh nhân trẻ.

- Sao Đỏ Vũ Văn Tiền đã thắp lửa, truyền lửa kinh doanh và cách sống cho các thế hệ doanh nhân Sao Đỏ sau này như thế nào?

Anh Nguyễn Cảnh Hồng: Các Sao Đỏ thời kỳ đầu đã có sự trưởng thành nhất định. Anh Tiền luôn muốn quy tụ những doanh nhân đã trưởng thành để truyền cảm hứng cho thế hệ doanh nhân trẻ có cùng chí hướng khởi nghiệp và cách làm giàu chân chính.

Anh Tiền quan niệm, những doanh nghiệp nhỏ làm được ra tiền, doanh nghiệp lớn hơn một chút nghĩ ra tiền, còn các tập đoàn lớn thì nhìn đâu cũng thấy tiền. Muốn cùng nhau phát triển, không có cách nào khác, cộng đồng các doanh nghiệp phải hợp tác với nhau. Anh ấy cũng mong các doanh nghiệp phải xây dựng văn hóa hợp tác để “cùng thắng”.

Sao Đỏ Vũ Văn Tiền

- Con đường tiếp nối các Sao Đỏ đời đầu như doanh nhân Trương Gia Bình, Vũ Văn Tiền… xây dựng những thương hiệu quốc gia còn rất nhiều thách thức. Anh có tin các doanh nhân trẻ sẽ làm được?

Anh Nguyễn Cảnh Hồng: Trong xã hội hiện nay, cộng đồng các doanh nhân trẻ Việt Nam mang trong mình khát khao làm giàu cho bản thân và quê hương, đất nước. Chúng tôi mong muốn Câu lạc bộ Sao Đỏ sẽ không chỉ kết nối các Sao Đỏ mà còn truyền lửa kinh doanh, chia sẻ kinh nghiệm, trải nghiệm thực tiễn từ những gương doanh nhân thành công tới các thế hệ doanh nhân trẻ. Chắc chắn, cộng đồng doanh nhân trẻ Việt Nam, với những nguồn lực tự thân và sự trợ giúp, đồng hành của những Sao Đỏ như anh Vũ Văn Tiến sẽ phát triển bền vững và thành công

.Sao Đỏ Vũ Văn Tiền

- Nghiên cứu tư tưởng của những doanh nhân Việt Nam cũng là cách để Chính phủ có thêm góc nhìn để thiết kế và phát triển nền kinh tế?

TS. Lê Xuân Nghĩa: Đúng vậy. Ví dụ như tư duy của ông Vũ Văn Tiền là tư duy tập hợp các nguồn lực chất lượng. Đó là những nguồn lực cần thiết cho sự phát triển của đất nước.

Khi có những vấn đề quan trọng, ông Tiền thường trực tiếp viết thư, trực tiếp gửi kiến nghị đến lãnh đạo Đảng, Nhà nước.

Ví dụ, khi thấy cách xử sự với doanh nghiệp Trung Quốc có điều gì đó không ổn, ông ấy đã trực tiếp gặp lãnh đạo Bộ Ngoại giao, Ban Kinh tế Trung ương… để nói về chuyện này. Rằng mình phải giữ mối quan hệ lâu dài với doanh nghiệp Trung Quốc.

Chính vì thế, các nhà lãnh đạo của Việt Nam đánh giá rất cao ông Tiền. Tôi cho rằng, đó là người kinh doanh đàng hoàng, có chiến lược rõ ràng và có tinh thần dân tộc rất lớn.

- Nhân ông nhắc đến chuyện ông Tiền có phản ứng trước những thái độ ứng xử không hợp lý với doanh nghiệp Trung Quốc, tôi cũng muốn ông lý giải vì sao nhiều dự án có vốn Nhà nước hoặc của doanh nghiệp Nhà nước sử dụng nhà thầu Trung Quốc thường hay bị chậm tiến độ hoặc đội vốn, nhưng ông Tiền vẫn có thái độ ủng hộ với nhà thầu từ nước này?

TS. Lê Xuân Nghĩa: Tháng 5/2018, nhà máy nhiệt điện Thăng Long thuộc Tập đoàn Geleximco – nhà máy nhiệt điện đầu tiên ở Việt Nam do tư nhân đầu tư – đi vào vận hành thương mại. Dự án này với tổng vốn đầu tư hơn 13.000 tỷ đồng, được xây dựng trong thời gian kỷ lục 3 năm, với các mốc vận hành thương mại đều sớm trước hẹn, tiết kiệm chi phí vài trăm tỷ đồng cho chủ đầu tư.

Đáng chú ý là, dự án này sử dụng nhà thầu Trung Quốc. Ông Tiền luôn quan niệm rằng, dù dùng nhà thầu nào đi chăng nữa thì cũng phải đảm bảo hiệu quả, đảm bảo môi trường, công nghệ G7.

Ông ấy nói với tôi rằng, dùng nhà thầu nào không quan trọng, miễn là chọn được nhà thầu theo yêu cầu của tôi là công nghệ cao, môi trường đảm bảo, tiến độ phải vượt, hiệu suất, hiệu quả tốt.

Ông Tiền cũng thẳng thắn nói về việc vay vốn Trung Quốc để làm dự án vì gần như “10 năm nay ngân hàng ở các nước G7 không cho vay” đầu tư dự án do nguồn tiền của họ cũng hạn chế.

Có một thực tế là, những dự án gắn liền với các tai tiếng thường chủ yếu thuộc về dự án có vốn Nhà nước.

Ông Vũ Văn Tiền cho rằng, nếu hai doanh nghiệp Nhà nước của Trung Quốc và Việt Nam làm với nhau thì kiểu gì cũng phát sinh chậm tiến độ, đội vốn, kém hiệu quả. Nhưng nếu hai doanh nghiệp tư nhân của hai nước làm với nhau thì “khỏi phải suy nghĩ, các vấn đề giải quyết được hết”.

- Tôi nghe nói ông Tiền cũng không hề “nuông chiều” doanh nghiệp Trung Quốc?

TS. Lê Xuân Nghĩa: Thậm chí là ông ấy còn “bắt nạt” được doanh nghiệp tư nhân Trung Quốc. Có những dự án, ông ấy bắt nhà thầu Trung Quốc phải đặt cọc bảo đảm, bảo hành công nghệ hàng trăm triệu USD. Ông ấy giám sát đến khi nào bảo đảm được công nghệ và chất lượng thì mới trả hết tiền đặt cọc. Nhiều dự án mà hiện nay, Geleximco vẫn còn đang giữ tiền đặt cọc.  

Nhà máy sản xuất Giấy và Bột giấy An Hòa
Nhà máy sản xuất Giấy và Bột giấy An Hòa

Cũng có nhiều dự án, ví dụ như Nhà máy sản xuất Giấy và Bột giấy An Hòa, nếu như không có Trung Quốc giúp đỡ thì trong vài ba tháng, sẽ không thể giải quyết nổi những vấn đề ô nhiễm môi trường. Chi phí xử lý rất thấp, thấp hơn cả chi phí do Đại học Bách khoa xử lý, mà ao có thể thả cá, cá sống được. Sau đó, họ còn hỗ trợ tái cơ cấu, quản trị miễn phí cho ông Tiền.

Mặc dù là người đi vay tiền nhưng ông Tiền luôn đưa ra điều kiện hợp tác rõ ràng. Và kết quả rất khả quan.

Thực ra, theo quan sát của tôi, doanh nghiệp tư nhân Trung Quốc rất coi trọng chữ tín và luôn gắng giữ chữ tín, làm ăn nghiêm chỉnh để còn có cơ hội làm ăn, hợp tác lâu dài chứ không phải nhăm nhăm chộp giật để rồi tự triệt đường sống của mình. Vấn đề là hợp tác với ai và điều kiện, tiêu chí hợp tác như thế nào mà thôi.

- Khổng Tử đã từng nói “nhân nhi vô tín, bất tri kỳ khả dã”, hay “nhân vô tín nhi bất lập”.

TS. Lê Xuân Nghĩa: “Thâm tín bất nghi”. Doanh nghiệp Trung Quốc đã quý ai, tin ai thì không nề hà bất cứ thứ gì. Ông Tiền là người được doanh nghiệp Trung Quốc quý và tin.

Sao Đỏ Vũ Văn Tiền

- “Cách chơi” này của ông Tiền có ý nghĩa ra sao, thưa ông?

TS. Lê Xuân Nghĩa: Bạn thấy đó, không phải nhà thầu Trung Quốc mới gây ra đội vốn, chậm tiến độ. Dự án của các nhà thầu Nhật Bản như đường sắt đô thị Nhổn – ga Hà Nội, dự án Bến Thành – Suối Tiên cũng bị chậm tiến độ, đội vốn nhiều lần.

Cho nên, ông Tiền nhấn mạnh, quan trọng là con người quyết định. Việc đàm phán, quản lý dự án phải thật tốt. Nếu đàm phán không tử tế và vô trách nhiệm thì dự án sẽ chết.

Ông Tiền còn từng đề xuất cùng đối tác Trung Quốc xây dựng sân bay Long Thành "hiện đại và văn minh" trong khoảng 3 – 5 năm mà giá thấp từ những năm 2016, 2017. Hay như đề xuất làm đường cao tốc Bắc Nam đoạn Thanh Hóa – Hà Tĩnh và TP.HCM đến Khánh Hòa, Dự án đường bộ cao tốc Hạ Long – Vân Đồn – Móng Cái và Dự án đường sắt cao tốc Bắc Nam cũng với doanh nghiệp Trung Quốc.

Ông ấy còn nghiên cứu làm đường sắt cao tốc Lào Cai – Hải Phòng để nối lại tuyến đường sắt Vân Nam – Hải Phòng kết hợp các trung tâm Logistics nhưng chưa thể thực hiện được. Nếu làm được tuyến đường đó thì thật tuyệt vời, bởi cả tỉnh Quảng Tây Trung Quốc không hề có một cảng biển nào. Để đi ra được cảng của họ thì còn xa hơn đi ra Hải Phòng nhiều. Xét về mặt kinh tế, nếu làm được dự án đó, nhiều chuyên gia cho rằng còn hiệu quả không kém gì đường sắt cao tốc Bắc - Nam.

Ông ấy đã lên Lào Cai, xuống Hải Phòng, qua Trung Quốc khảo sát rất kỹ càng và dày công nghiên cứu. Tôi thấy lửa nhiệt huyết ở trong đó. Nhưng ông Tiền cũng gặp phải không ít trở ngại.

Hay như việc Geleximco giới thiệu Viện Thiết kế và quy hoạch TP. Hàng Châu (Trung Quốc) tham gia quy hoạch hai bên bờ sông Hồng; cùng doanh nghiệp Trung Quốc xin đầu tư một số dự án nhà máy nhiệt điện theo hình thức PPP (đối tác công – tư) như: Quỳnh Lập 1, Quỳnh Lập 2, Quảng Trạch 1, Quảng Trạch 2 và Hải Phòng 3… cũng từng khiến nhiều người bất ngờ.

Tôi cho rằng, quan hệ của ông Tiền với doanh nghiệp Trung Quốc đã góp phần cải thiện quan hệ đối ngoại Việt – Trung, nghĩa là đã góp phần làm cho mối quan hệ đó trở nên ấm hơn khi có chỗ để đầu tư, có chỗ để cho vay và làm ăn.

Sao Đỏ Vũ Văn Tiền

Cách hợp tác với doanh nghiệp Trung Quốc là một tiềm năng lớn trong phát triển dài hạn ở Việt Nam. Vấn đề là cách thức hợp tác và trách nhiệm của các đối tác hợp tác. Ông Tiền là người đi tiên phong trong việc tạo ra quan hệ hợp tác giữa doanh nghiệp Việt Nam – Trung Quốc dựa trên nền tảng hiệu quả thực sự.

Đó là tư duy hợp tác tiến bộ, theo đúng tinh thần các cuộc gặp của lãnh đạo cấp cao hai nước. Đó tiếp tục là một ngọn lửa quý của Việt Nam trong bối cảnh hiện nay.

- Làm được điều đó phải thực sự rất dũng cảm?

TS. Lê Xuân Nghĩa: Ông ấy “chơi” với doanh nghiệp Trung Quốc nhưng không hề che giấu mà luôn minh bạch mọi thứ. Tôi biết một vài người, làm ăn với doanh nghiệp Trung Quốc nhưng toàn “đi đêm” vì vừa sợ dư luận, vừa sợ khách hàng. Họ mua đồ Trung Quốc về dán mác Việt Nam bán khắp thế giới.

Tất nhiên, “chơi” được với doanh nghiệp tư nhân lớn của Trung Quốc như ông Tiền đã làm cũng không hề đơn giản. Cần phải có bản lĩnh, giữ gìn uy tín và trọng chữ tín. Đó là tư duy không co cụm.

Ông Tiền làm gì cũng đàng hoàng và công khai, dựa trên tư duy độc lập chủ quyền và hợp tác cùng có lợi.

Sao Đỏ Vũ Văn Tiền

- Ông thấy ông Tiền có phải là người lạc quan không?

TS. Lê Xuân Nghĩa: Ông Tiền là người có tâm hồn nghệ sỹ, thích đàn hát, ca múa dân dã. Ông ấy thích những ca khúc dân ca, hát chèo, nhạc cách mạng và luôn hát một cách say sưa.

Ông ấy là người sống rất vững vàng, có ý chí và sức chịu đựng ghê gớm. Và vì thế nên dù thân hình nhỏ con, lại trải qua những cơn bạo bệnh nhưng ông vẫn rất vững chãi. Ông Tiền là một trong những nguời ghép gan thành công nhất ở Việt Nam. Đây là con người không phải thấy khó khăn mà hoảng sợ hay thấy thành công mà khoe khoang, ngạo mạn.

Đó là một lối sống tương đối hướng Phật. Khi tĩnh tâm lắm, an nhiên và tự tại lắm thì thành công mới không quá đỗi vui mừng, thất bại không quá đỗi hoảng sợ. Ở tầm tuổi này, ông Tiền tạo ra lối sống ung dung tự tại, vượt lên cả sự lạc quan lẫn bi quan.

Sao Đỏ Vũ Văn Tiền

Con người lạc quan là vui cũng cười, thắng cũng cười, thua thì buồn, thì khóc. Còn ông Tiền thì khác. Thành công rực rỡ cũng không vui mừng quá mức. Thất bại thảm hại cũng không sợ hãi. Đó là một tầm giác ngộ khác.

Những người ở độ tuổi này như ông Tiền mà bảo sống lạc quan, yêu đời thì không phải. Tầm của họ đã khác rồi. Họ đã bắt đầu hiểu đời, hiểu mình.

Ông Tiền đã bắt đầu nhìn thấy đạo, thấy rõ được con đường của mình.

- Bắt đầu kinh doanh với số vốn 200.000 USD, đến giờ, tổng tài sản có thể lên tới 3 tỷ USD, ông Vũ Văn Tiền, Chủ tịch Tập đoàn Geleximco vẫn chưa hết khát khao làm kinh doanh. Ông Vũ Văn Tiền vẫn khẳng định sẽ khởi nghiệp cả đời vì khát khao cống hiến cho đất nước. Ông đánh giá sao ra về phương châm sống và kinh doanh này?

TS. Lê Xuân Nghĩa: Ông Tiền có một câu nói nổi tiếng là ông nhìn chỗ nào cũng ra tiền, chỗ nào cũng thấy cơ hội kinh doanh và có cơ hội kiếm tiền.

Câu nói này bao hàm ý nghĩa là một mặt, ông là người có tiền, tạo ra tiền nhưng mặt khác, cũng là con người rất am hiểu về thương trường. Ông đã có rất nhiều tổng kết sắc sảo, thông minh để nhận biết được cơ hội kinh doanh trong nền kinh tế hỗn loạn, trong dòng chảy kinh doanh sôi động ào ạt tưởng chừng như rất khó nhận biết được đâu là thật, đâu là giả, đâu là thắng, đâu là bại thì ông là người có thể nhận ra. Ông biết cách ném đồng tiền của mình vào đâu và có thể biến những cơ hội thành hiện thực.

Đến nay, Geleximco đã trở thành một tập đoàn kinh tế tư nhân lớn mạnh bậc nhất Việt Nam – có vốn chủ sở hữu gần 15.000 tỷ đồng; tạo công ăn việc làm ổn định cho hơn 10.000 lao động. Những đóng góp cho xã hội như Quỹ Vì người nghèo, Quỹ Đền ơn đáp nghĩa, hoạt động từ thiện – nhân đạo, Ủng hộ phòng – chống Covid-19… không thể đong đếm hết.

Ở tuổi này, ông khẳng định vẫn sẽ khởi nghiệp cả đời vì khát khao cống hiến cho đất nước, xuất phát từ ý nghĩa trên, cộng với tinh thần dân tộc và ý thức về trách nhiệm với tổ quốc. Ông ấy quan niệm “một dòng nước không chảy sẽ trở thành ao tù vẩn đục”. Chứ không phải ông là người trên mây, trên gió, giờ mới khởi nghiệp cho vui đâu.

Ông Tiền đã bắt đầu làm chủ được kinh nghiệm thực tiễn, bằng trí tuệ của chính mình để biết mình có thể làm được gì, không làm được gì một cách rất rõ ràng. Chứ nhiều người trẻ bây giờ thì thấy cái gì cũng có thể khởi nghiệp, cắm đầu, cắm cổ lao vào. Như vậy, chắc chắn sẽ chuốc lấy thất bại.

- Như ông nói thì việc ông Tiền khởi nghiệp cả đời không phải vì để kiếm tiền, mà mục đích cao cả hơn là để cống hiến cho đất nước, là trách nhiệm với đất nước, với dân tộc?

TS. Lê Xuân Nghĩa: Ông Tiền là doanh nhân đặc biệt. Những điều ông nói, ông mong muốn thay đổi không phải phục vụ cho việc kinh doanh của ông mà là vấn đề của đất nước.

Như việc cảnh báo về những nguy cơ, rủi ro của hệ thống tài chính, thường ông ngầm lồng ghép trong các câu chuyện riêng với tôi, hoặc cố tình nói ra thật nhiều để giúp tôi hiểu và có thể biến thành một tư vấn chính sách từ Hội đồng tư vấn chính sách tài chính – tiền tệ Quốc gia, cho Chính phủ. Ông ấy nói ra để tôi có được góc nhìn thực tiễn hơn, bổ sung thêm cho tư duy của mình. Những người hoạt động thực tiễn như ông sẽ nhìn nhận vấn đề này như thế nào, cảm thấy có điều gì tốt, có điều gì bất an… là điều mà những người như tôi rất cần và ao ước tiếp cận được.

Hiếm có một doanh nhân nào như thế. Thường thì doanh nhân, ở một góc độ nào đó, họ không quan tâm tới chính trị, không thực sự để tâm đến những vấn đề đất nước mà chỉ quan tâm tới họ, hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp họ. Thậm chí, họ không muốn gặp những nhà nghiên cứu kiểu như tôi, bởi vì nói chuyện chính sách thì họ không quan tâm.

Nhưng ông Tiền thì hoàn toàn khác. Ông coi công việc mà tôi đang làm như là việc của ông. Ông coi trách nhiệm của tôi phải làm như là trách nhiệm của ông và ông có trách nhiệm với tôi. Những kiến nghị chính sách của tôi có giàu tính thực tiễn hay không là nhờ vào những người như ông Tiền.

- Tôi thấy việc một doanh nhân quan tâm nhiều tới các vấn đề chính trị sẽ có những trở ngại, bất lợi?

TS. Lê Xuân Nghĩa: Thật ra thì các doanh nhân vẫn quan tâm tới các vấn đề chính trị, nhưng thường họ sẽ quan tâm theo kiểu họ được lợi gì, có quan hệ như thế nào, làm thế nào để có quan hệ lợi ích. Nói cách khác, đó là những con cờ trong ván cờ kinh doanh của họ. Một ngày đẹp trời nào đó, họ phải lợi dụng quan hệ này.

Còn ông Tiền không bao giờ lợi dụng mà luôn coi trọng “trong chung có riêng, trong riêng có chung”. Quan tâm chính trị của ông theo nghĩa, ông muốn làm thế nào để Chính phủ có chính sách dài hạn, ổn định, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp làm ăn. Vì vậy, sự quan tâm đó rất khách quan và trách nhiệm.

Chứ còn doanh nghiệp nào của Việt Nam cũng muốn có quan hệ vì mục đích kinh doanh.

- Tôi nghĩ như thế thì ông Tiền bị nhiều người đố kỵ!

TS. Lê Xuân Nghĩa: Đúng rồi. Người ta nghĩ làm như thế để làm gì. Nhưng đó là một tư duy ích kỷ, thiếu trách nhiệm.

- Ở các nước phát triển đều có những tập đoàn tư nhân lớn. Đó đều là doanh nghiệp tư nhân mang trong mình tinh thần, khát vọng của quốc gia, dân tộc. Ở Việt Nam thì hiện tại chưa có nhiều doanh nghiệp như vậy. Ông có cảm thấy lo lắng không?

TS. Lê Xuân Nghĩa: Tôi lo lắng, nhưng tôi thấy ông Tiền còn lo lắng hơn về điều này. Quả thực, ở những nước như Hàn Quốc, Chính phủ đặt cho doanh nghiệp tư nhân trách nhiệm là phải trở thành những tập đoàn quốc gia và Chính phủ sẽ hỗ trợ. Ngay từ đầu, Chính phủ đã xác định đây phải trở thành những tập đoàn quốc gia. Nếu không làm được hoặc nhụt chí, họ sẽ bị Chính phủ gạt bỏ, toàn bộ phần lợi mà họ được hưởng sẽ bị thay thế.

Ở Mỹ thì khác. Doanh nghiệp ở quốc gia này có quá trình phát triển lâu đời, không cần Chính phủ đặt ra nhiệm vụ, vai trò gì mà tự doanh nghiệp dựa vào thành tựu khoa học công nghệ để phát triển.

Nhưng cũng phải nhìn nhận rằng, từ Google, Microsoft… không phải lúc nào họ cũng thành công. Có những lúc họ cũng điêu đứng, thậm chí đứng bên bờ phá sản nhưng rồi lại vực được trở lại. Đó là cách đi lên của những tập đoàn tư bản lớn mà không nhận được nhiều sự hỗ trợ từ Chính phủ. Họ vọt lên nhưng nếu vi phạm gì đó, bị chê bai, nguyền rủa, vu khống… và thất bại, rồi sẽ bò dậy làm lại từ đầu.

TS. Lê Xuân Nghĩa

Với những tập đoàn của Hàn Quốc, Nhật Bản thì cứ thế đi lên bởi sau lưng họ là Chính phủ và quốc gia. Tôi lấy ví dụ, với ô tô của Hyundai, toàn bộ người dân Hàn Quốc dùng; tivi, điện thoại Samsung cũng toàn bộ người dân Hàn Quốc sử dụng. Ưu tiên sử dụng hàng nội địa quốc gia đã trở thành một quốc sách. Họ được ưu đãi về thuế, đất đai, vốn ngân hàng và họ có một nghĩa vụ lớn mà quốc gia đặt ra, đó là sản phẩm phải được thế giới thừa nhận, phải trở thành thương hiệu của quốc gia, làm giàu cho quốc gia. Hàn Quốc muốn dùng toàn bộ tiền bồi thường chiến tranh của Mỹ cho các doanh nghiệp, thậm chí Chính phủ đứng ra cam kết vay tiền của các ngân hàng thế giới cho các doanh nghiệp tư nhân của quốc gia.

Đặc biệt, họ yêu cầu không liên doanh với nước nào, phải “tự lực cánh sinh”, có trách nhiệm tạo ra một ngành công nghiệp mang thương hiệu quốc gia. Nhờ thế mới có được những tập đoàn lớn vĩ đại như ngày nay.

Kinh tế Việt Nam từ “ao bùn đi lên” và Chính phủ chưa có chính sách nào để khuyến khích như cách Hàn Quốc đã làm.

Những tập đoàn ấy phải tạo ra xương sống của nền kinh tế. Một quốc gia muốn phát triển nhất định phải có.

Nói thật, hệ thống chính sách của Việt Nam chưa đủ tầm cỡ để làm được điều này. Ông Tiền là người hiểu rất rõ điều đó và luôn nói với tôi rằng: “Chưa một quốc gia thịnh vượng nào nhờ liên doanh với nước ngoài. Các quốc gia thực sự là quốc gia công nghiệp thịnh vượng đều không (thể) dựa vào FDI. Tất cả khu vực Đông Nam Á đều đang dựa vào FDI, nên lúc nào cũng đi theo sau”.

Những doanh nhân như Phạm Nhật Vượng, Vũ Văn Tiền, Lê Viết Lam, Thái Hương, Trần Bá Dương… đều là những con người rất đáng khâm phục, bởi trong một xã hội hầu như chưa có chính sách gì đáng kể, họ dám đứng ra để xây dựng các nhà máy rộng lớn, độc lập về công nghệ, làm chủ công nghệ, với khát vọng trở thành những thương hiệu của quốc gia, dân tộc.

- Tôi nhớ khi phát biểu trong các hội nghị Thủ tướng đối thoại với doanh nhân, ông Tiền thường nhắc đến điều cần thiết nhất là những cơ chế, chính sách phải minh bạch và sòng phẳng. Bởi khát vọng thì doanh nhân Việt Nam có thừa. Việc của Nhà nước là phải có cơ chế, chính sách để phát triển kinh tế tư nhân và ông cho rằng, các chính sách thiết kế cho khu vực này cần nhìn xa trông rộng hơn.

TS. Lê Xuân Nghĩa: Hàn Quốc có những tập đoàn hùng mạnh như bây giờ là nhờ tới thời ông Park Chung Hee từ nửa thế kỷ trước.

Nhìn xa trông rộng có thể khiến đất nước nghèo trở thành quốc gia công nghiệp phát triển. Mà một quốc gia công nghiệp thì bắt buộc phải có công nghiệp chế tạo, đóng tàu, máy công nghiệp… là nơi thu hút lao động và tạo ra nền công nghiệp quốc phòng.

Nhà nước định hướng chọn ra một số doanh nghiệp tư nhân nổi trội và có chính sách hỗ trợ họ. Đó là cách làm của Hàn Quốc và các nước đang phát triển muốn bứt phá, muốn ngang hàng với châu Âu và Mỹ thì phải làm như thế. Đồng thời, phải bảo hộ thị trường. Có nhiều cách để bảo hộ nếu như Nhà nước chủ động tạo ra những rào cản với khối ngoại. Trong một thị trường đã mở toang, nếu cứ để các doanh nghiệp Việt Nam đi đứng run rẩy, cạnh tranh khốc liệt với những con gà “gô” thì lớn thế nào được?

Kể cả những doanh nhân lớn như ông Vũ Văn Tiền, ông Phạm Nhật Vượng cũng khó có thể cạnh tranh được với doanh nghiệp nước ngoài. Cách đây 20 năm, ông Tiền ngồi với ông Mã Vân (Alibaba). Ông Mã Vân hỏi ông Tiền có bao nhiêu tiền, ông Tiền nói có 14 triệu USD. Ông Mã Vân bảo ông ấy có 8 triệu USD. Vào thời điểm đó, ông Tiền giàu hơn ông Mã Vân. Vậy mà tại thời điểm này, ông Tiền mới chỉ có 3 tỷ USD mà ông Mã Vân đã có 300 tỷ USD.

Nói như vậy để thấy rằng, những tập đoàn tầm cỡ quốc gia thì phải có chính sách quốc gia. Chứ nếu để doanh nghiệp tự lực cánh sinh thì khó có thể tồn tại.

Sao Đỏ Vũ Văn Tiền

- Trong bối cảnh hiện nay, tinh thần chỉ đạo “chống dịch như chống giặc” của Thủ tướng Chính phủ đã phát huy hiệu quả tích cực. Nhưng ông Tiền cũng đề xuất là lúc này, chúng ta cũng cần “cứu doanh nghiệp như cứu hoả”. Cái doanh nghiệp thiếu nhất hiện nay là dòng tiền, nhưng doanh nghiệp cũng không nên tìm cách “xin” tiền Nhà nước. Vì vậy, điều doanh nghiệp cần nhất lúc này là những quyết sách, cơ chế từ Chính phủ. Ông Tiền lấy ví dụ, với những dự án đang triển khai trước dịch, phải cho khởi động lại. Thậm chí có cơ chế vừa làm vừa hoàn thiện thủ tục nếu chưa hoàn thiện. Phải hành động quyết liệt như thời chiến. Chính phủ cũng cần xem xét từng lĩnh vực đặc thù và có chính sách đặc thù cho từng lĩnh vực như hàng không, du lịch, nghỉ dưỡng…

TS. Lê Xuân Nghĩa: Chính xác là như vậy. Làm được như vậy mới có thể giải phóng hệ thống ngân hàng ra khỏi đống tài sản thế chấp cũng như đống nợ xấu. Ở Việt Nam có những thủ tục doanh nghiệp mất cả chục năm trời vẫn chưa thể hoàn thành. Nếu Chính phủ đứng ra giải quyết thì những tài sản đó có thể thanh lý được, nợ xấu có thể xóa được và nguồn lực được khơi thông cho cả hệ thống ngân hàng và doanh nghiệp.

Bạn biết đấy, có những doanh nhân cả một cuộc đời chỉ cần thắp lên được một ngọn lửa đã là điều đáng trân quý. Riêng ông Vũ Văn Tiền, với sáu ngọn lửa đã thắp lên, và hiện tại, vẫn phát biểu thắng thắn và tâm huyết như thế, là những giá trị hết sức có ý nghĩa đối với cộng đồng các doanh nghiệp, doanh nhân và nền kinh tế Việt Nam trong thời gian tới.

Tôi muốn nhấn mạnh thêm điều này:

Nếu xét về thực lực về tài sản ròng, ông Vũ Văn Tiền là người giàu thứ nhì hoặc ít nhất là thứ ba ở Việt Nam. Tôi cảm nhận được từ con người ông Tiền rằng, đến bây giờ, ông ấy làm giàu không còn vì nhu cầu bản thân và gia đình, mà trở thành niềm hạnh phúc khi được phục vụ cho nhân dân và xã hội.

Sao Đỏ Vũ Văn Tiền

Tôi chưa bao giờ thấy ông ấy có suy nghĩ mệt mỏi và muốn dừng lại. Chưa bao giờ thấy ông ấy đầu hàng trước khó khăn, ngay cả trong suy nghĩ, trong tâm tưởng.

Trong dòng máu của doanh nhân Vũ Văn Tiền, kinh doanh còn là lẽ sống. Ý chí và tinh thần kinh doanh vẫn đang cuồn cuộn chảy sự cho sự phát triển của đất nước.

Sáu ngọn lửa mà ông Tiền đã thắp lên đều hướng đến một ngọn lửa rực sáng là khát vọng Việt Nam. Ông ấy luôn quan niệm: “Còn khát vọng là còn tất cả”. Những doanh nhân như vậy cùng với cộng đồng doanh nhân Việt Nam mới biến khát vọng Việt Nam thành hiện thực được!

Sao Đỏ Vũ Văn Tiền

- Trân trọng cảm ơn ông về cuộc trò chuyện rất ý nghĩa này!

Tác giả: Nguyễn Thành Công
Thiết kế: Đạt Trần

Theo Reatimes

Các tin liên quan